İngilizce Kelimeleri Cümlede Kullanma: 5 Pratik Adım

İngilizce kelimeleri cümlede kullanma çalışması için öğrenciden hemen uzun bir paragraf yazmasını istemeniz gerekmiyor. Önce kelimeyi kullanacağı küçük bir durum seçin, işine yarayacak bir kalıp gösterin, ardından desteği azaltarak kendi mesajını kurmasını isteyin. Bu yazıda bu geçişi beş adımda planlayacak ve ertesi derste kullanabileceğiniz 20 dakikalık bir akış bulacaksınız.

Sınıfta tanıdık bir an: “Borrow ne demek?” sorusuna doğru cevap geliyor. “Arkadaşından cetvel iste” dediğinizde aynı öğrenci susuyor. İki sorunun istediği şey farklı: ilkinde anlamı tanımak yeterli; ikincisinde uygun kelimeyi, cümle kalıbını ve söyleyeceği mesajı bir araya getirmesi gerekiyor.

Kelimeyi bilmek, hangi işi yapabilmek demek?

Bir kelimeyi duyunca anlamak ile onu konuşurken ya da yazarken kullanmak, kelime bilgisinin farklı yönleri. Hong Kong Eğitim Bürosunun kelime öğretimi kaynağı, alıcı ve üretici kelime bilgisini ayırıyor; telaffuz, yazım ve kelimenin birlikte kullanıldığı yapıları da bu bilginin parçaları olarak ele alıyor.

Bu ayrımı küçük bir sınıf kontrolüne çevirebilirsiniz. Öğrenci “borrow” ile doğru resmi eşleştirebiliyor mu? Sözcüğü duyduğunda tanıyor mu? “Can I borrow your pencil?” örneğini okuduktan sonra başka bir eşya için aynı isteği kurabiliyor mu? Cevapları tek bir “biliyor” kutusuna sıkıştırmayın.

Öğrenci eşleştirmeyi yapıyor ama isteği kuramıyorsa, sonraki çalışmada ona aynı anlam sorusunu yeniden sormak yerine kullanabileceği bir cümle desteği verin. Kelimeyi hatırlıyor ama söylerken takılıyorsa kısa bir telaffuz provası ekleyin. Böylece alıştırmayı gözlediğiniz ihtiyaca göre seçersiniz.

İngilizce kelimeleri cümlede kullanma: beş sınıf adımı

Aşağıdaki örnek, temel soru kalıplarıyla tanışmış bir ortaokul grubu için tasarlandı. “Need, borrow, use, return, share” sözcüklerinden öğrencilerinizin önceden karşılaştıklarını seçin. Beşinin hepsi yeniyse listeyi küçültün; bu sayı bir öğrenme eşiği değil, örnek dersin kapsamı.

1. Önce söylenmesi gereken mesajı belirleyin

Tahtaya yalnızca sözcükleri yazmak yerine şu görevi verin: “Grup çalışmasında bir okul eşyan eksik. Arkadaşından iste ve işin bitince ne yapacağınızı kararlaştırın.”

Böylece “borrow” bir liste maddesi olmaktan çıkıp bir isteği ifade etmek için gerekli oluyor. Derste gözleyeceğiniz başarı da belirginleşiyor: öğrenci eksik eşyayı söyleyip anlaşılır bir istekte bulunabiliyor mu?

Hazırlıkta kendinize şu soruyu sorun: “Bu kelime bu konuşmada hangi işi yapıyor?” Cevap bulamadığınız sözcüğü bu görevde zorlamayın. Örneğin “share” için uygun bir an oluşmazsa onu iki öğrencinin tek kutu boya kullandığı başka bir duruma bırakabilirsiniz.

2. Kelimenin yanına kullanılabilir bir kalıp koyun

Öğrencinin defterinde yalnızca İngilizce sözcük ve Türkçe karşılığı varsa, konuşma sırasında cümleyi sıfırdan kurması gerekir. Bu etkinlikte yanına bir örnek kullanım eklemesini isteyin.

Sözcük	Örnek kullanım	Konuşmadaki işi
need	I need a ruler.	Eksik olanı söylemek
borrow	Can I borrow your ruler?	Ödünç istemek
use	Can I use your glue?	Kullanmak için izin istemek
return	Please return it after class.	Geri verilmesini istemek
share	Let's share these pencils.	Birlikte kullanmayı önermek

Her örneği kısa bir hareketle canlandırın. Cetveli isteyen ve veren kişi olun; ardından öğrencilerle rolleri değiştirin. Anlamı kontrol etmek için “Cetvel şimdi kimin elinde?” veya “Ders bitince ne olacak?” diye sorun.

Grubunuz bir kalıbın dil bilgisine henüz hazır değilse bu derste bütün yapıyı çözümlemek zorunda değilsiniz. Daha tanıdık bir örnek seçin ya da kalıbı bütün olarak destekleyin. Aynı çalışmaya gereksiz yere yeni zamanlar ve uzun açıklamalar eklemeyin.

3. Önce küçük bir seçim yaptırın

“Beş kelimeyle beş cümle yazın” yönergesinden önce, öğrencinin model üzerinde tek bir şeyi değiştireceği tur yapın. Tahtada “Can I borrow your pencil?” yazsın; siz cetveli gösterin. Öğrenci örneği yeni eşyaya uyarlasın.

Sonraki turda desteği biraz azaltın: “Can I ___ your ruler?” yazın ve öğrenciden uygun sözcüğü tamamlamasını isteyin. İkinci bir örnekte yalnızca “Cetvelin yok; arkadaşından iste” durumunu verin. Bu turların hepsini her öğrenci aynı hızda bitirmek zorunda değil.

Hata geldiğinde doğrudan bütün cevabı söylemeden önce eksik parçayı gösterin. “Can I borrow ruler?” diyen öğrenciye kime ait olduğunu belirten sözcüğü hatırlatabilirsiniz. Ardından aynı isteği başka bir nesneyle yeniden kurmasını isteyin.

4. Cümleye cevap gerektiren bir eşli görev verin

Sınıfı ikililere ayırın. Tahtaya iki rol yazmanız yeterli; basılı kart şart değil.

• A öğrencisi: Silgin var, cetvelin yok. Arkadaşından cetvel iste.
• B öğrencisi: Cetvelin var, silgin yok. Arkadaşından silgi iste. Verdiğin eşyanın ders sonunda geri gelmesini iste.

Önce bir gönüllüyle kısa bir örnek yapın: “I need a ruler. Can I borrow your ruler?” Ardından partneriniz cevap versin: “Yes. Here you are. Please return it after class.”

Öğrencilerden bütün hedef sözcükleri tek konuşmaya sıkıştırmalarını istemeyin. İlk turda ihtiyaçlarını belirtmeleri ve uygun isteği kurmaları yeterli olsun. İkinci turda nesneyi değiştirin veya “İkinizin de yalnızca bir yapıştırıcısı var” durumunu ekleyerek “share” için yer açın.

Dolaşırken yalnızca en akıcı konuşanları dinlemeyin. Birkaç ikilide kimin modelden okuduğunu, kimin yalnızca anahtar sözcüğe baktığını ve kimin desteğe ihtiyaç duymadığını not edin.

5. Desteği azaltıp yeni bir durumda deneyin

Tam cümleleri kapatın; gerekirse nesne adları görünür kalsın. Şimdi okul eşyası yerine bir grup afişi hazırlama durumu verin: “Makas lazım, arkadaşında var. Ne söylersin?”

Öğrenci yeni duruma uygun bir istek kursun. Sonra partneri cevap versin ve roller değişsin. Amaç ezberlenen diyaloğu aynı sırayla tekrar etmekten çok, öğrencinin hangi ifadeyi nerede kullanacağını seçmesini görmek.

Tam model olmadan henüz yapamayan öğrenciye ilk sözcükleri geri verin: “Can I…” Desteği kaldırmak bir sınav sürprizi olmasın. Kimin hangi yardımla mesajını kurabildiğini gözleyin ve sonraki çalışmayı buna göre hazırlayın.

20 dakikalık örnek ders akışı

Bu süreler bir planlama önerisi. İlk uygulamada sınıfınızın yönergeyi anlaması daha uzun sürerse bağımsız turu sonraki derse taşıyabilirsiniz.

Süre	Yapılacak iş	Öğretmenin bakacağı şey
3 dakika	Eksik eşya durumunu canlandırın.	Öğrenci konuşmanın amacını anlıyor mu?
4 dakika	Kalıpları nesnelerle modelleyin.	Sözcük ile kullanımını ilişkilendiriyor mu?
4 dakika	Nesne değiştirme ve boşluk tamamlama turu yapın.	Modeli yeni örneğe uyarlayabiliyor mu?
5 dakika	İkili rolleri oynatın ve değiştirin.	Her iki öğrenci de istek kuruyor mu?
4 dakika	Modeli kapatıp yeni durum ve çıkış kartı verin.	Hangi destekle kendi mesajını kuruyor?

Kalabalık bir sınıfta her diyaloğu topluca dinletmeye çalışmayın. İkililer aynı anda çalışırken o derste dinleyeceğiniz küçük bir grubu belirleyin; sonraki uygulamada başka öğrencileri seçin. Sessiz kalan öğrenciyi bir sonraki gözlem grubuna özellikle ekleyin.

Aynı görevde farklı düzeylere nasıl yer açılır?

Daha çok desteğe ihtiyacı olan öğrenciye resimli nesne listesi ve “Can I borrow your…?” başlangıcı verin. Önce partneriyle sessizce prova yapmasına izin verin. Daha küçük yaş grubunda yazılı rol yerine gerçek eşya kullanıp tek bir istek üzerine çalışabilirsiniz.

Daha hazır öğrenci için kelime sayısını artırmadan görevi genişletin: arkadaşı istediği eşyaya sahip olmasın. Öğrenci başka bir nesne istesin veya birlikte kullanmayı önersin. Böylece aynı sözcüklerle konuşmanın devamını planlaması gerekir.

Düzeltmede o turun hedefine dönün. İstek anlaşılırsa önce bunu kabul edin; ardından hedef kalıptaki bir hatayı birlikte düzeltin. Öğrenciden düzeltilmiş ifadeyi partnerine yeniden söylemesini isteyerek çalışmaya dönün.

Sonraki derse neyi taşıyacaksınız?

Çıkış kartına “Bugün hangi kelimeleri öğrendin?” yerine küçük bir durum yazın: “Arkadaşının makasını kullanmak istiyorsun. Bir istek yaz.” Kartta kullandığı desteği de işaretletin: örnek cümle, cümle başlangıcı veya yardım almadan.

Bu kart, tek başına kalıcı öğrenmeyi göstermez. Bir sonraki derste başka bir eşya ve başka bir partnerle kısa bir tur daha yapın. British Council'ın tekrar ve yeniden kullanım önerisi de öğrenilen dili farklı bir bağlamda veya beceriyle yeniden kullanmayı vurguluyor.

Kartları bir sonraki dersin hazırlığında üç gruba ayırın: anlamı yeniden çalışılacaklar, kalıpla prova yapacaklar ve yeni bir durumda deneyecekler. İlk etkinliğinizi sınıfta gerçekten gördüğünüz bu ihtiyaçlardan seçin.